Amalgam Dolgu Nedir?

Amalgam, diş dokusunda oluşan madde kaybının onarılmasında geçmişten günümüze kullanılmış restoratif dolgu materyallerinden biridir. Dental amalgam; cıva ile gümüş, kalay ve bakır gibi metallerden oluşan bir alaşımdır.

Amalgam restorasyonlar uzun yıllardır diş hekimliğinde kullanılmaktadır. Bununla birlikte günümüzde kompozit rezinler ve cam iyonomer esaslı materyaller gibi cıva içermeyen farklı restoratif materyaller de bulunmaktadır. Kullanılacak materyalin belirlenmesi; dişin konumuna, kalan sağlam diş dokusuna, çiğneme kuvvetlerine, restorasyonun büyüklüğüne, ağız içi koşullara ve hastaya ilişkin klinik özelliklere göre diş hekimi tarafından değerlendirilir.

Eski Amalgam Dolgular Değiştirilebilir mi?

Bir amalgam dolgunun değiştirilip değiştirilmemesi yalnızca renginden veya ağızda uzun süredir bulunmasından hareketle belirlenmez. Öncelikle diş ve mevcut restorasyon klinik olarak değerlendirilir. Gerekli görülen durumlarda radyografik inceleme de değerlendirmeye eklenebilir.

Amalgam Dolgunun Değiştirilmesi Hangi Durumlarda Değerlendirilebilir?

Mevcut bir restorasyonun değiştirilmesi gerekip gerekmediği diş hekimi muayenesi ile belirlenir. Değişim kararı değerlendirilirken aşağıdaki durumlar dikkate alınabilir:

• Dolguda kırılma, çatlak veya belirgin yapısal bozulma bulunması,
• Dolgu ile diş arasında restorasyonun bütünlüğünü etkileyebilecek bir uyumsuzluk saptanması,
• Dolgunun altında veya çevresinde yeni çürük bulunması,
• Diş dokusunda kırık veya çatlak şüphesinin değerlendirilmesi,
• Restorasyonun çiğneme fonksiyonunu olumsuz etkileyen bir durumunun bulunması,
• Restoratif materyalle ilişkili olduğu düşünülen ve klinik değerlendirme gerektiren özel bir durum bulunması.

Sağlam, işlevini sürdüren ve altında çürük saptanmayan bir amalgam restorasyonun yalnızca ağızda amalgam bulunması nedeniyle çıkarılması her durumda gerekli kabul edilmez. Gereksiz restorasyon değişimleri sırasında sağlam diş dokusunun da kaybedilebilmesi mümkündür.

Amalgam Dolgular ve Cıva Hakkında Ne Bilinmelidir?

Dental amalgamın bileşiminde elementel cıva bulunmaktadır. Bu nedenle amalgamın kullanımı, çıkarılması ve atıklarının yönetimi hem hasta ve çalışan güvenliği hem de çevresel etkiler bakımından değerlendirilmesi gereken bir konudur.

Uluslararası sağlık ve çevre politikalarında dental amalgam kullanımının azaltılmasına ve cıva içermeyen restoratif materyallere geçişe yönelik çalışmalar bulunmaktadır. Ancak bu durum, ağızda bulunan her amalgam restorasyonun herhangi bir klinik gerekçe olmaksızın çıkarılması gerektiği anlamına gelmez.

Kompozit Dolgu Nedir?

Kompozit rezinler, diş renginde hazırlanabilen restoratif materyallerdir. Çürük veya başka nedenlerle kaybedilen diş dokusunun uygun klinik koşullarda onarılmasında kullanılabilir.

Kompozit restorasyonun uygulanabilirliği; dişin bulunduğu bölgeye, restorasyonun büyüklüğüne, kalan diş dokusunun miktarına, nem kontrolünün sağlanabilmesine, kapanış ilişkilerine ve çiğneme kuvvetlerine göre değişebilir. Bu nedenle her amalgam restorasyonun yerine otomatik olarak kompozit dolgu yapılacağı şeklinde genel bir değerlendirme yapılması uygun değildir.

Amalgam Dolgunun Çıkarılması Nasıl Değerlendirilir?

Amalgam restorasyonun değiştirilmesine klinik olarak karar verilmesi halinde işlem, diş hekimi tarafından kontrollü koşullarda gerçekleştirilir. İşlem sırasında dişin ve çevre dokuların korunması, ortaya çıkan parçacıkların kontrol edilmesi ve klinik atıkların uygun şekilde yönetilmesi önem taşır.

Klinik duruma göre izolasyon yöntemlerinden, su soğutmasından, aspirasyon sistemlerinden ve uygun kişisel koruyucu ekipmanlardan yararlanılabilir. Kullanılacak yöntem ve ekipmanlar hastanın ve ilgili dişin özelliklerine göre diş hekimi tarafından belirlenir.

Eski restorasyon uzaklaştırıldıktan sonra diş dokusu değerlendirilir. Çürük, kırık, çatlak, pulpa ile ilgili bir durum veya farklı bir yapısal sorun bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Uygulanacak yeni restorasyon veya farklı tedavi seçeneği bu değerlendirmeden sonra belirlenir.

Her Amalgam Dolgunun Değiştirilmesi Gerekir mi?

Hayır. Bir restorasyonun değiştirilmesine ilişkin karar; yalnızca materyalin türüne göre değil, mevcut dolgunun ve dişin klinik durumuna göre verilmelidir.

Dolgu sağlam ise, işlevini yerine getiriyorsa ve klinik incelemede değiştirilmesini gerektirecek bir durum belirlenmiyorsa mevcut restorasyonun takip edilmesi de değerlendirilebilecek seçeneklerden biridir.

Değişim Kararı Öncesinde Neler Değerlendirilir?

Diş hekimi tarafından yapılacak değerlendirmede dişin ve restorasyonun durumu bütün olarak ele alınır. Gerekli görülen durumlarda aşağıdaki faktörler incelenebilir:

• Mevcut dolgunun bütünlüğü,
• Dolgu çevresinde çürük bulunup bulunmadığı,
• Kalan sağlam diş dokusunun miktarı,
• Dişte çatlak veya kırık olup olmadığı,
• Dişin canlılığı ve pulpa dokusunun durumu,
• Diş eti ve çevre dokuların durumu,
• Çiğneme kuvvetleri ve kapanış ilişkileri,
• Yeni restoratif materyalin ilgili diş için uygulanabilirliği.

Genel Değerlendirme

Eski bir amalgam dolgunun kompozit bir restorasyonla değiştirilmesi bazı klinik durumlarda mümkün olabilir. Bununla birlikte amalgam dolgunun bulunması tek başına değişim gerekliliğini göstermez.

Mevcut restorasyonun korunması, onarılması veya değiştirilmesi seçenekleri; muayene bulguları, dişin mevcut yapısı ve hastaya özgü klinik koşullar değerlendirilerek belirlenir.